Dołącz do czytelników
Brak wyników

RAPORT

4 lutego 2021

NR 1 (Styczeń 2021)

Na placu budowy
Jak będzie rozwijać się infrastruktura transportowa w 2021 r. w Polsce?

51

Po nastaniu wczesną wiosną 2020 r. pandemii i zamknięciu większej części gałęzi gospodarki wiele rządów, w tym nasz, wskazało inwestycje w infrastrukturę jako dobry sposób na ekonomiczny zastój. Przyjrzeliśmy się, co planują inwestorzy, państwowi i prywatni, zrobić w 2021 r., jeśli chodzi o budowę i rozwój infrastruktury transportowej. 

A dziać powinno się dużo, ponieważ mamy nową perspektywę finansową UE oraz gigantyczny fundusz odbudowy. Oczywiście nie wszystko trafi na rozwój infrastruktury, ale spora część z pewnością tak. – Rok 2020 przeszliśmy obronną ręką, gdy idzie o budowy dróg i modernizacje kolei. Wirus nie zatrzymał ich ani decyzjami administracyjnymi, ani na skutek powstawania ognisk zarażania, ani poprzez obcięcie środków finansowych, czym niektórzy straszyli. W roku obecnym także nie można narzekać na brak pieniędzy, gdyż na realizację Krajowego Programu Kolejowego przeznacza się ponad 13 mld zł, a na realizację Program Budowy Dróg Krajowych 15 mld. Także zaplanowane przetargi za 17 mld zł i obejmujące 60 zadań na kolei oraz za 18 mld zł na budowę 350 km nowych autostrad i dróg ekspresowych pozwalają odetchnąć wykonawcom, że pracy nie zabraknie i nie wpadniemy, jak poprzednio, w dziurę inwestycyjną pomiędzy unijnymi budżetami – mówi optymistycznie Adrian Furgalski, prezes zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR.

POLECAMY

Nieco mniej optymizmu wyraża Renata Mordak, dyrektor Pionu Transportu i członek zarządu Multiconsult Polska. – Inwestycje infrastrukturalne mają być kołem zamachowym przetrwania i odbudowy całej gospodarki, natomiast ceny na ostatnich postępowaniach przetargowych dotyczących budowy dróg wydają się pokazywać umiarkowany optymizm firm budowlanych co do przyszłości. Wszyscy mają świadomość kończącej się perspektywy unijnej, a losy przyszłej jeszcze nie są znane. Nie wiadomo, jak podzielone i na co dokładnie przyznane zostaną pieniądze unijne, co oznacza, że na pierwsze przetargi na roboty finansowane z perspektywy 2021-2027 branża może jeszcze bardzo długo poczekać. Po drugie, wcale nie wiadomo, jakie inwestycje będą realizowane i przez kogo, a już teraz możemy obserwować spowolnienie graniczące z zapaścią w inwestycjach samorządowych. Takie mniejsze inwestycje były i są źródłem utrzymania mniejszych graczy na rynku, których przyszłość właśnie stała się bardzo niepewna – ocenia Renata Mordak. O trudnej sytuacji finansowej lokalnych budżetów mówi się od dawna. Obciążane „z góry” kolejnymi wydatkami lub cięciami mówią często wprost, że pieniędzy ledwo starczy, lub nawet nie, na bieżące wydatki. O lokalnych inwestycjach zapomnijcie... Nadzieja więc w funduszach unijnych i centralnych inwestycjach, które także w dużej mierze się na środkach europejskich opierają.

Plany budowy dróg krajowych (2014-2023, z perspektywą do 2025) i obwodnic (2020-2030) – stan na 28.12.2020 r.
(Źródło: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad)

Na drogach

Jak wszyscy dobrze wiemy, od lat trwa budowa i rozbudowa infrastruktury drogowej, która jeszcze na przełomie XX i XXI w. przypominała dziurawy ser. Duży postęp wiązał się z organizacją EURO 2012, która to impreza była silnym motywatorem. Ale do podstawowej sieci dróg szybkiego ruchu jeszcze nam daleko, dlatego trwają prace, przetargi i przygotowania do nich. Plany są imponujące, ich wykonanie jednak nie zawsze tak łatwo przychodzi. Zobaczmy, co powinno się wydarzyć w br. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) planuje oddać do ruchu w 2021 r. ponad 385 km nowych dróg krajowych, w tym niemal 40 km autostrad i ponad 308 km dróg ekspresowych. Jak wiadomo, inwestycje są rozłożone w czasie, więc będą to zakończenia kilku budów. Planowane, gotowe odcinki autostradowe to składowe trasy A1, łączącej północ z południem Polski: Tuszyn – Piotrków Trybunalski Południe (15,9 km), Kamieńsk – Radomsko (16,7 km) i Radomsko – granica woj. łódzkiego i śląskiego (7 km).

Ponad 300 km stanowią fragmenty wielu dróg ekspresowych: S1 Pyrzowice – Podwarpie, III etap (9,7 km), S2 Puławska – Warszawa Wilanów (4,6 km), S3 Brzozowo – Miękowo (22,1 km), S3 Miękowo – Rzęśnica (4 km), S3 Kaźmierzów – Lubin Północ (14,4 km), S5 Bydgoszcz Błonie – Szubin Północ (9,7 km), S7 Mława – Strzegowo (21,5 km), S7 Strzegowo – Pieńki (22 km), S7 Pieńki – Płońsk (13,8 km), S7 Tarczyn Północ – początek obwodnicy Grójca (7,9 km), S7 Szczepanowice – Widoma (13,1 km), S11 obwodnica Kępna (6,8 km), S17 obwodnica Tomaszowa Lubelskiego (9,6 km), S19 Lublin – Niedrzwica Duża (11,9 km), S19 obwodnica Kraśnika (9,6 km), S19 Kraśnik – Janów Lubelski (18,1 km), S19 obwodnica Janowa Lubelskiego (6,4 km), S19 Janów Lubelski – Lasy Janowskie (8,3 km), S19 Lasy Janowskie – Zdziary (9,5 km), S19 Rudnik nad Sanem – Nisko Południe (6,5 km), S61 Śniadowo – Łomża Południe (17 km), S61 Łomża Południe – Łomża Zachód (7,2 km), S61 Kolno – Stawiski (16,4 km), S61 Stawiski – początek obwodnicy Szczuczyna (18 km) i S61 Wysokie – Raczki (20,2 km).

Do tego niespełna 38 km pozostałych dróg krajowych: obwodnica Myśliborza w ciągu DK26 (3,4 km), obwodnica Niemodlina w ciągu DK46 (11,5 km), obwodnica Stalowej Woli i Niska w ciągu DK77 (15,2 km), obwodnica Łańcuta w ciągu DK94 (5,8 km) i wiadukt w Legionowie w ciągu DK61 (1,8 km).

Można oczywiście dyskutować, które z tych odcinków najbardziej przyczynią się do lepszej komunikacji drogowej. Ale ważny jest każdy fragment, który doprowadzi do powstania podstawowej sieci polskich dróg.

Wśród wymienionych, planowanych do oddania inwestycji drogowych jest kilka obwodnic. To element dużego programu budowy 100 obwodnic na lata 2020-2030 (PB100). Jak poinformowała nas GDDKiA, w 2020 r. podpisano umowy na realizację 3 obwodnic (19,9 km), dla kolejnych 10 obwodnic (87,2 km) trwają przetargi na realizację, zaś dla 32 (230 km) szuka wykonawców dokumentacji projektowej. W przypadku 55 obwodnic (436 km) trwają przygotowania do ogłoszenia przetargów na dokumentację lub uzgodnienia programów inwestycji przez ministra infrastruktury. W ramach Programu powstanie 100 obwodnic na sieci dróg krajowych o łącznej długości ok. 830 km. Będą to trasy o najwyższych parametrach technicznych, dostosowane do przenoszenia obciążenia 11,5 t na oś, co dla ciężkiego transportu drogowego ma duże znaczenie. „Publikowane zestawienie postępowań przetargowych jest planem na kolejny sezon budowlany, jednak nadal prowadzimy intensywne prace, aby móc to zestawienie rozszerzyć o kolejne przetargi” – informuje GDDKiA.

Przy infrastrukturze drogowej należy również wspomnieć o systemie poboru opłat viaTOLL, który po różnych zmianach trafił w końcu pod skrzydła Krajowej Administracji Skarbowej (KAS). Czekamy na wprowadzenie satelitarnego systemu poboru opłat e-TOLL. Nie wiadomo, kiedy to nastąpi. Były zapowiedzi wskazujące na I kw. 2021 r. lub drugą połowę br., kiedy pobór ma być dokonywany m.in. za pomocą aplikacji mobilnej. Jak wiemy, ostatnie rozszerzenie sieci dróg, na których działa Krajowy System Poboru Opłat (KSPO), zakończyło się w 2017 r. Biorąc pod uwagę zarówno złą sytuację finansów publicznych, jak i ogromne potrzeby GDDKiA, możemy się spodziewać, że jeszcze w 2021 r. nastąpią jakieś zmiany. Rząd obiecywał, że stawki za przejazd nie wzrosną, ale być może zadecyduje o powiększeniu sieci płatnych dróg dla pojazdów pow. 3,5 t DMC. Przemawia za tym zarówno oddawanie kolejnych odcinków nowych lub remontowanych tras, jak i o wiele prostsze możliwości obejmowania ich opłatami. Wykorzystanie geolokalizacji nie wymaga bowiem budowy dodatkowej infrastruktury, jak bramownice, konieczne w jeszcze działającym systemie. 

Na kolei

W przeszłości inwestycje kolejowe stały za drogowymi, i to zarówno jeśli chodzi o wykorzystanie środków unijnych, jak i zainteresowanie społeczeństwa. Drogi wydawały się ważniejsze. Jednak sytuacja się nieco zmieniła. Także m.in. dlatego, że niektóre odcinki dróg są bardzo uczęszczane, co powoduje korki, zatory i inne zdarzenia spowalniające ruch. Innym, zyskującym bardzo na znaczeniu czynnikiem, jest ekologia. Co prawda prąd elektryczny nadal w Polsce jest głównie produkowany z węgla, ale ekologiczny i ekonomiczny transport staje się coraz ważniejszy. Pociąg towarowy jest o wiele bardziej opłacalny niż przejazd kilkudziesięciu ciężarówek. Jak nas poinformowano, Polskie Linie Kolejowe (PLK) wspólnie z Ministerstwem Infrastruktury tworzyć będą program inwestycyjny do nowej perspektywy unijnej na lata 2021-2027. Do końca 2021 r., jeśli będą na to środki finansowe, zarządca ogłosi w ramach nowej perspektywy przetargi na roboty budowlane na kwotę kilkunastu miliardów złotych. Ponadto zarządca infrastruktury w ramach bieżącego utrzymania infrastruktury kolejowej rozpisze kilkaset przetargów na prace remontowe i utrzymaniowe o szacowanej wartości ponad 650 mln zł. Roboty obejmą całą sieć kolejową w kraju.

Prace pozwolą zwiększać możliwości transportu towarów koleją i poprawią jego konkurencyjność jako ekologicznego środka transportu towarów, tym samym wpisując się w ideę Europejskiego Zielonego Ładu.

Przez nasz kraj biegną dwa ważne europejskie korytarze transportowe RCF 5 i RCF 8. Ten pierwszy łączy porty z resztą kraju i naszymi sąsiadami. Jednak jest to, jak dotąd, słabe połączenie. Potrzebna jest rozbudowa infrastruktury, aby towary trafiały z terminali na Dolnym i Górnym Śląsku do Czech i na Słowację transportem szynowym. RCF 8 z kolei jest częścią Nowego Jedwabnego Szlaku. Z tytułu tranzytu możemy czerpać duże korzyści. Podobnie rzecz ma się z budową odcinka szlaku Rail Baltica, łączącego Niemcy i Polskę z republikami nadbałtyckimi. Dokończenia wymaga odcinek od Warszawy do granicy z Litwą. 

Kontynuowane są ważne projekty „towarowe”, informują dalej PLK. To m.in. przebudowa infrastruktury kolejowej w portach morskich Gdańsk, Gdynia, Szczecin i Świnoujście, modernizacja linii 131, łączącej Śląsk z trójmiejskimi portami, czy przebudowa ważnych tras towarowych w woj. śląskim: na trasie Most Wisła – Czechowice – Dziedzice – Zabrzeg i Wyczerpy – Chorzew Siemkowice. Na Śląsku ruszą prace na odci...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • sześć numerów magazynu „Logistyka a Jakość”,
  • dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej,
  • dostęp do czasopisma w wersji online,
  • dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy