Dołącz do czytelników
Brak wyników

TEMAT NUMERU , OTWARTY DOSTĘP

4 czerwca 2021

NR 3 (Maj 2021)

Gra o wysoką stawkę rozpoczęta. Jakie mechanizmy prawa morskiego, rozstrzygania wzajemnych roszczeń i kwestie ubezpieczenia przewozu ładunków uruchomił „przypadek Ever Given”?

0 63

Przez ponad tydzień wypadkiem kontenerowca Ever Given żyła cała branża logistyczna. W końcu, gdy udało się przywrócić jego pływalność i odblokować Kanał Sueski, wszyscy odetchnęli z ulgą. Ale czy na pewno? Gra o wysoką stawkę tak naprawdę dopiero się rozpoczęła.

Szacuje się, że każdego roku drogą morską jest przewożonych na świecie ok. 11 mld t ładunku, co stanowi aż 90% wszystkich globalnie przewożonych towarów. Do dziś jest to bowiem najtańszy oraz najbardziej efektywny sposób transportu. W celu dodatkowego zwiększenia możliwości przewozowych najwięksi światowi armatorzy od lat prześcigają się w budowie coraz większych statków. Kursują one po głównych szlakach żeglugowych, obejmujących m.in. cieśniny czy kanały. Utknięcie takiego statku na trasie takiego wąskiego przejścia (np. kanału) może zatem mieć daleko idące konsekwencje dla całego światowego handlu, o czym mogliśmy się przekonać podczas niedawnej blokady Kanału Sueskiego przez statek Ever Given.

POLECAMY

Wąskie gardło

Przypomnijmy, Kanał Sueski stanowi jedną z najważniejszych dróg wodnych świata. Łącząc Europę, Azję i Bliski Wschód, pozwala w znaczący sposób skrócić dystans i czas transportu. Przykładowo, droga wodna łącząca Mumbaj (Bombaj) z Londynem (dookoła Afryki) liczy 19 800 km, podczas gdy przez Kanał Sueski jedynie 11 600 km. Z tego powodu każdego roku przez ten wąski korytarz wodny (ok. 200 m szerokości) przepływa niemal 20 tys. statków (czyli ponad 50 dziennie), a każdego dnia tę drogę pokonuje ok. 12% przewożonych globalnie ładunków, 8% przewożonego LNG i milion baryłek ropy. O incydent zatem nietrudno. Tak też się stało 23 marca br., kiedy kontenerowiec Ever Given o długości niemal 400 m osiadł na mieliźnie po utracie sterowności i utknął w poprzek kanału. Nieszczęśliwe ułożenie statku spowodowało całkowite zatamowanie ruchu w Kanale Sueskim. Stan ten trwał przez 6 kolejnych dni (po których udało się ściągnąć statek z mielizny i odzyskać jego pływalność), w czasie których utworzyła się kolejka 369 statków czekających na przepłynięcie tym szlakiem. Szacuje się, że na skutek tego zdarzenia wstrzymano transport ładunków o wartości 9,6 mld USD, a skutki dla globalnego łańcucha dostaw towarów będą odczuwalne jeszcze przez kilka najbliższych miesięcy. 

Roszczenia

Podane wyliczenia pozwalają uzmysłowić sobie skalę problemu wzajemnych roszczeń powstałych wskutek tego wypadku morskiego, a także ich globalny wymiar. Skutki tego zdarzenia sięgają aż do końcowych odbiorców ładunków przewożonych w tym czasie przez Kanał Sueski. Nie może zatem dziwić, że krótko po przywróceniu pływalności statku armator statku Ever Given ogłosił zaistnienie tzw. awarii wspólnej (ang. general average). Ten stary instrument prawny (jego powstanie datuje się na najwcześniejsze lata historii żeglugi) pozwala na odpowiedni podział strat i wydatków powstałych w celu ratowania statku pomiędzy statek, ładunek i fracht w stosunku do ich rzeczywistej wartości. Jeżeli spełnią się przesłanki uzasadniające powstanie awarii wspólnej (prawo morskie przewiduje ścisłą procedurę potwierdzającą zaistnienie, a także zasady rozliczenia i podziału strat awarii wspólnej pomiędzy uczestników i zainteresowanych podróżą morską), właściciele ładunków znajdujących się w czasie zdarzenia na pokładzie Ever Given będą musieli liczyć się z obowiązkiem p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • sześć numerów magazynu „Logistyka a Jakość”,
  • dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej,
  • dostęp do czasopisma w wersji online,
  • dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy