Dołącz do czytelników
Brak wyników

ZARZĄDZANIE

16 sierpnia 2022

NR 4 (Lipiec 2022)

Klauzule kontraktowe w transporcie a wojna w Ukrainie - Skutki wojny w Ukrainie dla branży transportowej i logistycznej

0 116

Data 24 lutego 2022 r. trwale zarysowała się w historii Europy i świata jako dzień rozpoczęcia militarnej inwazji rosyjskiej na Ukrainę. Wydarzenie to doprowadziło do zachwiania się dotychczasowej względnej stabilności kontynentu europejskiego, niosąc za sobą szereg gwałtowanych następstw zarówno dla ludności, jak i wielu sektorów gospodarki, w tym branży transportowej i logistycznej.

Pomimo tego, że zasadniczo agresja rosyjska narastała na terenie południowo-wschodnich obszarów Ukrainy już od 2014 r., definitywna eskalacja konfliktu nastąpiła kilka miesięcy temu, co wywołało potężny wstrząs w zakresie dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej oraz wywołało pytanie wśród przedsiębiorców o wpływ tych zdarzeń na już zawarte lub mające być dopiero zawarte kontrakty handlowe. 

POLECAMY

Skutki konfliktu zbrojnego w Ukrainie dla branży transportu lądowego i morskiego można rozpatrywać w kilku wymiarach. Pod uwagę należy wziąć przede wszystkim znaczne osłabienie tempa wzrostu gospodarczego, a co za tym idzie malejący popyt na usługi przedsiębiorstw transportowych i logistycznych, utrudnienia bądź niemożność korzystania z sieci transportowej zniszczonej wskutek działań wojennych, zakłócenia w dotychczasowym łańcuchu dostaw, a także zwiększenie się kosztów transportu wskutek wzrostu cen paliw. Na sytuacji polskich przedsiębiorców transportowych piętno odcisnął też znaczny odpływ siły roboczej z uwagi na udział ukraińskich pracowników w działaniach wojennych. Zgodnie z danymi zebranymi przez ONZ na dzień 5 lipca 2022 r. od początku wojny granicę z Ukrainy w kierunku Polski przekroczyło prawie 9 mln osób, zaś na teren Ukrainy z Polski przemieściło się ponad 3,2 mln osób. Należy przy tym mieć na uwadze, że ludność, która powróciła na teren pogrążonego w wojnie kraju, to w dużej mierze mężczyźni, którzy by walczyć, zrezygnowali z dotychczasowego zatrudnienia w polskich zakładach pracy. 

Co więcej, z rynku ukraińskiego wycofało się wiele firm logistycznych, transportowych i kurierskich takich jak: DHL, DPD, UPS. Ponadto Rosji nie obsługują już giganci żeglugowi tacy jak duński Maersk, francuski CMA CGM i szwajcarski MSC. Jednoznacznie wskazuje to, że przedsiębiorcy branży transportowej stanęli przed ogromnym wyzwaniem w zakresie konieczności bieżącego funkcjonowania w nowej, niezwykle trudnej sytuacji ekonomicznej, na którą nakłada się dodatkowo najwyższy od wielu lat poziom inflacji oraz opóźnione w czasie skutki gospodarcze lockdownów, wprowadzonych z uwagi na globalną epidemię wirusa SARS-CoV-2. Wielu z tych przedsiębiorców związanych jest kontraktami zawartymi na długo przed wybuchem wojny, zaś, jak wynika z przytoczonych wyżej statystyk i badań, od lutego 2022 r. sytuacja na rynku uległa drastycznej zmianie. Co zatem ze świadczeniami umownymi, których prawidłowe wykonanie jest znacznie utrudnione z uwagi na nieoczekiwaną zmianę realiów życia gospodarczego?
 

 

Klauzula nadzwyczajnej zmiany okoliczności 

Każda wojna niesie za sobą istotne konsekwencje dla zawartych umów. Już w czasach starożytnych Rzymian pojawiły się pierwsze głosy zwracające uwagę na konieczność rozważenia słusznych interesów stron umowy, jeżeli po jej zawarciu nastąpiło nieoczekiwane, nadzwyczajne wydarzenie, które istotnie wpłynęło na położenie kontrahentów. W konsekwencji, w obliczu dynamicznie zmieniającej się sytuacji na świecie, spotęgowanej przez zjawisko globalizacji i intensywnego rozwoju gospodarczego, uzasadnionym i nieodzownym stało się zainteresowanie tematyką wpływu niespodziewanej i nadzwyczajnej zmiany okoliczności na zobowiązania umowne. W odpowiedzi na zaburzenia i nieprzewidywalność obrotu gospodarczego, do światowych porządków prawnych wprowadzono narzędzie prawne, którego głównym celem jest bieżące reagowanie na potrzeby podmiotów będących uczestnikami rynku. Zasadniczo bowiem prawo ma służyć obywatelom (przedsiębiorcom) i ewoluować wraz ze zmieniającymi się stosunkami społecznymi i gospodarczymi. W systemach prawnych większości współczesnych państw, możemy znaleźć klauzulę zwaną rebus sic stantibus, znaną również jako klauzula nadzwyczajnej zmiany okoliczności. 

Klauzula rebus sic stantibus w polskim porządku prawnym 

Zgodnie z art. 3571 polskiego Kodeksu cywilnego, jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • sześć numerów magazynu „Logistyka a Jakość”,
  • dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej,
  • dostęp do czasopisma w wersji online,
  • dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy