Dołącz do czytelników
Brak wyników

RAPORT

15 lutego 2022

NR 1 (Styczeń 2022)

Flota pod pełnym nadzorem. Telematyka

0 244

Rejestrowanie i przekazywanie informacji z pojazdów do systemu nadzorującego ich wykorzystanie to najogólniejsze z zadań telematyki. Dane są bazą wiedzy o tym, gdzie i jak operuje pojazd, a wraz z nim jego kierowca. W istocie chodzi o usprawnienie pracy łańcucha osób, urządzeń i systemów zaangażowanych w proces przemieszczania ładunków. Ma być jak najszybciej i akceptowalnie kosztowo.

Zaawansowane technologicznie systemy telematyczne nie są tanie, ale inwestycja w nie to z pewnością nie są utopione pieniądze, a zwrot z inwestycji może być niemal natychmiastowy. Specjaliści z Emapa (głównym założeniem algorytmów VRP jest optymalizacja tras, a w związku z tym kosztów związanych z działalnością transportową) przypominają, że optymalizacja kosztów trasy o niewielki procent jest w stanie przełożyć się na realne, wielomilionowe oszczędności dla dużego przedsiębiorstwa, poprzez obniżenie wydatków na eksploatację floty. Algorytmy Emapy mogą jednak być skierowane na optymalizację innych celów. Chodzi np. o równomierne rozłożenie zleceń dla poszczególnych pojazdów (wykorzystanie całej floty lub jej części). Założenia wprowadzane jako dane do algorytmów VRP to: lista punków do odwiedzenia, dane dotyczące liczby pojazdów (liczba zdefiniowana, ograniczona, nieograniczona), parametry okien czasowych (dla każdego z odwiedzanych punktów), ładowność pojazdów, maksymalny koszt trasy.

POLECAMY

Telefon jest passé

Do niedawna podstawowe narzędzie do kontaktowania się z kierowcami stanowił telefon komórkowy. Jego wadą jest jednak brak możliwości zarządzania przepływem informacji. W razie błędów lub pomyłki, praktycznie nie ma możliwości stwierdzenia, po czyjej stronie wystąpiło niedopatrzenie. Teraz komunikacja głosowa traci na znaczeniu, pozostając jedynie kanałem do weryfikacji lub w nagłych przypadkach. Dzieje się tak m.in. dlatego, że w porównaniu do klasycznej komunikacji telefonicznej możliwości komunikacji przez system telematyczny są rozleglejsze i bardziej zaawansowane technologicznie. W komunikacji między kierowcami ciężarówek a systemami zarządzającymi ich pracą stosuje się rozwiązania bardziej uniwersalne, wykorzystujące smartfony z mobilnym dostępem do sieci. Dotyczy to prostych wiadomości tekstowych, przez bardziej złożone procesy zarządzania zleceniami (workflow) i ich aktualizacje, do przesyłania obrazów między kierowcą a pracownikami biura. Oprócz oszczędności korzyścią komunikacji przez systemy telematyczne jest także możliwość całkowitego monitorowania przebiegu tej komunikacji (wszelkie formularze oraz pliki integrowane są z systemem w biurze). Rozwiązania telematyczne pozwalają też obniżyć koszty komunikacji.
Technologie służące do łączności między kierowcami a ich centralą można podzielić na dwie grupy: te przeznaczone dla mniejszych firm oraz te obsługujące duże przedsiębiorstwa z branży. Te pierwsze podmioty wybierają zazwyczaj proste i niedrogie rozwiązania bazujące zwykle na samym monitoringu pojazdu i wykorzystują po stronie kierowcy rejestratory GPS/GPRS i np. sondy paliwa. Po stronie centrali stosowane są aplikacje do monitoringu lokalizacji pojazdu i jego stanu. Większe przedsiębiorstwa wykorzystują rozwiązania bardziej zaawansowane, rozszerzające wachlarz funkcji z samego monitoringu, np. o nawigację GPS, komunikację (głosową lub typu chat) na linii kierowca – dyspozytor, planowanie i przesyłanie przez centralę tras do kierowcy (z opcją potwierdzenia jej przyjęcia), powiadomienia o przekroczeniach zadanych parametrów (np. wyjechanie poza wyznaczony korytarz ruchu), identyfikację stylu jazdy kierowcy, czujniki temperatury czy otwarcia klapy (wszystko to dostępne w czasie rzeczywistym). Zaletami komunikacji automatycznej jest pełne rejestrowanie jej przebiegu (np. wysłanie zlecenia z systemu lub jego zmiana, konieczna akceptacja przyjęcia komunikatu, potwierdzenie realizacji itp.). Automatyzm sprawia, że w coraz większym stopniu platforma lokalizacyjna komunikuje się bezpośrednio z pojazdem, a nie z jego kierowcą (rozwój technologii m2m – machine-to-machine). Dostęp w czasie rzeczywistym, np. w przypadku giełd transportowych pozwala dopasować podaż i popyt na pojazdy i ładunki za pomocą jednego kliknięcia, dzięki czemu kontraktacja spot jest wyjątkowo szybka.
 


Czas, plan i… pieniądze

Peter Bal, Business Leader ds. Rozwiązań dla Floty WABCO na region EMEA podkreślał w jednej z wypowiedzi prasowych, że dzisiejsze pojazdy użytkowe można porównać do toczących się komputerów, które wytwarzają ogromną ilość danych. Telematyka pozwala na to, by te dane były gromadzone, analizowane i udostępniane właściwemu użytkownikowi we właściwym czasie. Systemy śledzenia statusu przesyłki Track & Trace, oparte na technologii GPRS, pozwalają przewoźnikom kontrolować flotę w czasie rzeczywistym, a telematyka ze zintegrowanymi systemami śledzenia statusu przesyłki Track & Trace jest kluczem do radzenia sobie z istotnymi zmianami.
Specjaliści są zgodni, niebawem na rynku potrzebnych będzie coraz więcej rozwiązań jeszcze bardziej automatyzujących procesy, np. związane z rzetelną wyceną frachtu czy bieżącym monitorowaniem postępów trasy i wykrywaniem ewentualnych anomalii. Telematyka sprzyjać ma temu, aby przewoźnik już na etapie planowania trasy znał jej rzeczywiste koszty oraz czas realizacji uwzględniając ograniczenia prawne (np. czas pracy kierowców). Poszukiwane będą systemy, które coraz efektywniej informują o utrudnieniach na drodze i sugerują alternatywną trasę. By eliminować uciążliwości związane z transportową „biurokracją”, kluczową kwestią staje się skrócenie czasu komunikacji kierowcy ze spedycją poprzez nawigację z wbudowanym komunikatorem i możliwość wysyłki dokumentów niezbędnych do rozliczenia zleceń.
Wśród kluczowych efektów telematyki znajduje się lepsze planowanie tras. Prace badawcze nad algorytmami optymalizującymi trasy przejazdów prowadzi np. Emapa. Celem jest znalezienie takiej kombinacji połączeń magazyn – punkty – magazyn lub siedziba firmy – klienci – siedziba firmy dla wszystkich pojazdów wyjeżdżających z „punktów startowych”, aby sumaryczny ich koszt był jak najniższy (zazwyczaj oznacza to, że suma kilometrów pokonywanych przez wszystkie pojazdy jest jak najmniejsza). Algorytmy uwzględniają okna czasowe (możliwe godziny odwiedzin klientów) i są znane pod skrótem VRPTW (optymalizacja tras VRP z oknami czasowymi). Wśród korzyści wynikających z zastosowania takich rozwiązań są: skrócenie sumarycznej długości tras; oszczędności czasu oraz kosztów eksploatacyjnych utrzymania floty; racjonalizacja kolejności odwiedzin punktów u klientów (biorąc pod uwagę zarówno ich położenie geograficzne, jak i preferowane godziny spotkań); zaplanowanie wykorzystania optymalnej liczby pojazdów potrzebnych do realizacji zadanej puli zleceń.
Telematyka pomaga planować trasy z uwzględnieniem ETD i ETA (skróty od: Estimated Time of Departured i Estimated Time of Arrival), a zatem parametrów wręcz kluczowych w planowaniu łańcuchów logistycznych, zarówno po stronie klienta, jak i spedytora. Na ich podstawie tworzy się plany załadunkowe i wyładunkowe, komunikuje się z dostawcami, agencjami celnymi oraz przewoźnikami. Oszczędności po zastosowaniu telematyki wynikają z usprawnienia administracji pojazdami (znajomość położenia, miejsc i długości postojów itp.), wdrażania zasad ecodrivingu, niższej szkodowości. Spora grupa uczestników przeprowadzonego swego czasu badania, wśród użytkowników systemu telematycznego GBOX Light i GBOX Assist wskazała, że wdrożenie telematyki pozwoliło na redukcję ponad połowy pustych przebiegów. Za newralgiczne obszary, gdzie wykazywane są oszczędności rzędu 20–30% uznaje się: czas pracy kierowców, gospodarkę paliwami, przebieg pojazdów. W przypadku redukcji nieautoryzowanych przebiegów sięgać one mogą nawet 90%.
Nic dziwnego, że wśród kluczowych trendów jest zainteresowanie obszarem TMS zintegrowanym z telematyką i mobilnymi rozwiązaniami dla kierowców, co zmierza do powiązania kluczowych danych i ich płynnego obiegu na linii: klient – giełda – dyspozytor – kierowca. Na koszty wpływa też wizualna możliwość planowania i zarządzania zleceniami, upraszczająca pracę dyspozytorów. Podobnie z estymacją rentowności trasy i zleceń już na etapie ich tworzenia. Dla znaczącego obniżenia kosztów utrzymania floty ważny jest wgląd w istotne dane. Fleet managerzy dysponują dzięki nim informacjami o np. spalaniu, prędkościach, z jakimi poruszają się pojazdy, jak również mają dostęp do podglądu pozycji aut w czasie rzeczywistym. Pomaga to w sprawdzeniu efektywności pracy kierowców i jej poprawie. Pracodawca widzi, kiedy kierowca robił postoje, czy wyjechał z określonej dla niego strefy, czy korzystał ze służbowego auta poza godzinami pracy, a nawet z jaką prędkością jechał. Pozwala to nie tylko koordynować powierzone kierowcom zadania, ale również je optymalizować, by obniżyć koszty paliwa i amortyzacji aut. Kolejnym obszarem generowania znacznych oszczędności, jest możliwość zaimplementowania tabeli opłat drogowych. Ich złożoność i różnorodność sprawiają, że trudno je przetworzyć przez proste systemy liczenia tras.
 


Załatwić sprawę kompleksowo

Technologie wdraża...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • sześć numerów magazynu „Logistyka a Jakość”,
  • dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej,
  • dostęp do czasopisma w wersji online,
  • dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy