Dołącz do czytelników
Brak wyników

RAPORT

17 marca 2020

NR 3 (Maj 2019)

Czy przepustowość terminali podoła wzrostowi przewozów? Kolejowe przewozy kontenerowe w Polsce: szanse i wyzwania rozwoju do 2030 r.

72

Przewozy kontenerowe koleją kolejny rok z rzędu odnotowały w Polsce dwucyfrowy wzrost. Warto zadać pytanie, czy uda się utrzymać wysoką dynamikę wzrostu w najbliższym dziesięcioleciu, a także, jakie czynniki mogą ograniczać ten wzrost. 

Trendy przewozowe w latach 2010-2018

Najwięcej kontenerów koleją w krajach UE przewozi się w Niemczech – ok. 6 mln TEU w 2017 r. 

Dynamiczny rozwój przewozów kontenerowych w Polsce, który obserwuje się od 2010 r., pozwolił jej na zajęcie trzeciego miejsca (za Włochami), wyprzedzając takie kraje, jak Wielka Brytania, Holandia, Czechy i Szwecja. Jednakże pod kątem udziału przewozów kontenerowych w pracy przewozowej ogółem Polska obok Słowacji, Rumunii, Bułgarii i krajów nadbałtyckich do 2017 r. pozostawała w grupie krajów z niskim – poniżej 10% – wskaźnikiem konteneryzacji. W 2018 r. w Polsce koleją przewieziono prawie 1,9 mln TEU, praca przewozowa wyniosła ok. 6,2 mld tkm, a udział ładunków skonteneryzowanych po raz pierwszy przekroczył poziom 10%. Liczba operatorów kolejowych w tym segmencie rynku wzrosła z 5 w 2010 r. do 18 w 2018 r.

Jednakże kluczowymi graczami pozostają PKP Cargo, DB Cargo, Captrain Polska, PCC Intermodal i Lotos Kolej. 

Kontenery nadal stanowią prawie 97% ogółu jednostek intermodalnych przewożonych w Polsce. Kontenery 20-stopowe to 44% wszystkich kontenerów, a 40-stopowe – ok. 47%. Ponad 70% kontenerów przewozi się w komunikacji międzynarodowej, głównie przez porty morskie w Gdańsku i Gdyni, a także przez przejścia graniczne z Niemcami i Czechami.

Terminale intermodalne: przepustowość i lokalizacja

 

Rys. 1. Wielkość przewozów intermodalnych (kontenery i nadwozia wymienne) koleją w wybranych krajach UE w latach 2010-2017 (tys. TEU). Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostat (brak danych dla Austrii dla 2016 i 2017 r.)

W grudniu 2018 r. w Polsce funkcjonowało 37 terminali intermodalnych spełniających kryteria dla udostępnianych obiektów infrastruktury usługowej. Łączna przepustowość tych obiektów wynosiła 8,6 mln TEU, w tym 5,4 mln TEU dla 6 terminali morskich oraz 3,2 mln TEU dla 31 lądowych. Według danych UTK, w 2017 r. ok. 1,2 mln TEU zostało przeładowanych z terminali lądowych na platformy kolejowe oraz ok. 1,7 mln TEU na ciągniki samochodowe.

Ponad połowa łącznej przepustowości wszystkich ogólnodostępnych lądowych terminali kolejowo-drogowych przypada na obszar trzech dużych aglomeracji: katowickiej (4 terminale), poznańskiej (4 terminale) i warszawskiej (3 terminale). Największy potencjał posiadają HHLA/Metrans (Polonia) (3 terminale o całkowitej przepustowości 715 tys. TEU), PKP Cargo Group 
(6 obiektów i ok. 590 tys. TEU) oraz PCC Intermodal (4 obiekty i 526 tys. TEU). Największe w Polsce obiekty charakteryzują się roczną przepustowością przeładunkową powyżej 200 tys. TEU. Są to: Metrans Rail Hub Terminal Poznań (Gądki) – 385,4 tys. TEU, Euroterminal Sławków – 285 tys. TEU, PCC Intermodal Kutno – 250 tys. TEU, Metrans Terminal Dąbrowa Górnicza – 233,6 tys. TEU, 

PKP Cargo Centrum Logistyczne Małaszewicze – 223,4 tys. TEU. Siedem innych terminali mają przepustowość ponad 100 tys. TEU (tabela 1). Inne obiekty są stosunkowo małe: 9 z nich ma przepustowość poniżej 50 tys. TEU rocznie. Wśród wszystkich terminali tylko cztery mają tory przeładunkowe o długości powyżej 700 m: CLIP Intermodalny Terminal Kontenerowy 
(2 × 871 m), Schavemaker Terminal Kontenerowy Kąty Wrocławskie (1 × 764 m), Terminal PCC Kutno (4 × 700 m), Euroterminal Sławków (4 × 700 m).

Porównanie lokalizacji istniejących ogólnodostępnych terminali w Polsce z załącznikiem II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1315/2013 z 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T), w którym wymienione są lokalizacje terminali kolejowo-drogowych jako najważniejszych węzłów na sieci bazowej TEN-T, pokazuje, że do tej pory brak jest takiego obiektu w Krakowie. Ponadto, mimo że kilka terminali funkcjonuje w Warszawie i Strykowie pod Łodzią, są to stosunkowo nieduże obiekty. Jednocześnie na potrzebę powstania tzw. suchego portu, który usprawniłby efektywność obsługi terminali kontenerowych w portach morskich Gdańsk i Gdynia, od lat wskazują spedytorzy i przewoźnicy kolejowi. Lokalizacje te powinny stanowić priorytet przy powstaniu nowych obiektów, współfinansowanych ze środków publicznych. Zwiększenia przepustowości wymagają prawie wszystkie kolejowe przejścia graniczne.

Szanse i bariery rozwoju do 2030 r.

 

Rys. 2. Lokalizacja terminali kolejowo-drogowych na sieci korytarzy towarowych TEN-T (grudzień 2018 r.). Źródło: opracowanie własne.

 

Rys. 3. Lądowe terminale kolejowo-drogowe w Polsce w 2018 r. (wg rocznej przepustowości przeładunkowej). Źródło: opracowanie własne na podstawie danych UTK

Przewozy kontenerów koleją w latach 2004-2018 w Polsce wykazywały się dużo wyższą dynamiką niż pozostałe grupy ładunków przewożone koleją – średnioroczny wzrost wynosił ok. 14%, a w latach 2010-2018 – 19%. 

Warto pamiętać, że nie był to jednak stały trend rosnący, dynamika wzrostu rok do roku wykazywała się dużymi wahaniami. W dwóch trzyletnich okresach 2006-2008 (przed ostatnim św...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • sześć numerów magazynu „Logistyka a Jakość”,
  • dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej,
  • dostęp do czasopisma w wersji online,
  • dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy