Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bezpieczne łańcuchy dostaw

15 lutego 2022

NR 1 (Styczeń 2022)

Transport materiałów niebezpiecznych koleją. Niezawodny sprzęt i przestrzeganie procedur

0 497

Ładunki niebezpieczne stanowią znaczny udział w kolejowych przewozach towarowych. Głównym ładunkiem „niebezpiecznym” są ładunki ropopochodne. O ich bezpieczeństwo dbają profesjonalni doradcy ds. bezpieczeństwa. Dzięki temu od lat nie było w Polsce katastrofy kolejowej z udziałem ładunków niebezpiecznych.

Polska ma restrykcyjne przepisy, oparte na wymogach międzynarodowych, które regulują bezpieczeństwo tych przewozów. Na polskim rynku liderem jest spółka Lotos Kolej, która w rekordowym 2019 r. przewiozła 13 mln t tych ładunków. Aż 70% przewożonych w Polsce materiałów niebezpiecznych stanowi ropa naftowa i produkty ropopochodne; benzyny, oleje oraz gazy techniczne, głównie propan-butan oraz kwas siarkowy. Zdecydowana większość jest przewożona w cysternach.

POLECAMY

Obowiązek posiadania doradcy ds. bezpieczeństwa

Polska dba o bezpieczeństwo przewozów niebezpiecznych i od kilku lat ilość zdarzeń związanych z tymi przewozami jest na podobnym, niewielkim i bezpiecznym poziomie. Przed kilku laty wyszło rozporządzenie zobowiązujące każde przedsiębiorstwo transportowe przewożące koleją towary niebezpieczne do wyznaczenia doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu materiałów niebezpiecznych. – Obowiązek wyznaczenia doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych koleją (doradcy RID) wynika wprost z ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 756). Taki obowiązek wskazany był również we wcześniejszej ustawie z dnia 31 marca 2004 r. o przewozie koleją towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 97, poz. 962) – wyjaśnia Tomasz Frankowski, rzecznik prasowy Urzędu Transportu Kolejowego. Kolej to nie tylko ekologiczny przewoźnik, który aż 5-krotnie mniej emituje dwutlenku węgla do atmosfery niż samochód, ale też najbezpieczniejszy środek transportu lądowego. – Dlatego jest naturalnym kandydatem do przewozu towarów niebezpiecznych. Aby jednak przewóz tego rodzaju towarów nie był utożsamiany ze wzrostem zagrożenia i występowaniem negatywnych w skutkach zdarzeń, konieczne jest monitorowanie oraz bezwzględne egzekwowanie przestrzegania przepisów w praktyce transportowej. Wśród licznych narzędzi umożliwiających monitorowanie przewozu towarów niebezpiecznych wymienić należy sprawozdania opracowywane przez doradców do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych – dodaje Tomasz Frankowski. Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych nakłada na uczestników przewozu obowiązek sporządzania dwóch rodzajów takich dokumentów:

  • Rocznego sprawozdania z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych;
  • Raportu o zdarzeniach zaistniałych podczas przewozu towarów niebezpiecznych zgodnie z rozdziałem 1.8.5. Regulaminu RID. Obowiązek sporządzenia takiego raportu istnieje, gdy towary niebezpieczne zostały uwolnione na zewnątrz opakowania lub jeżeli wystąpiło ryzyko nieuchronnej utraty ładunku, uszkodzenia ciała, taboru lub środowiska, lub jeżeli nastąpiła interwencja władz. Szczegółowe kryteria kwalifikujące zdarzenie jako podlegające raportowaniu zgodnie z 1.8.5 są określone w Regulaminie RID.

W 2020 r. miały miejsce łącznie 33 zdarzenia związane z przewozem towarów niebezpiecznych, w tym dwa wymagające sporządzenia raportu zgodnego z pkt 1.8.5 Regulaminu RID. – Niemal dwa na trzy zdarzenia stanowiły wypadki i incydenty, przy czym tylko trzy z nich miały bezpośredni związek z przewozem towarów niebezpiecznych i zostały zakwalifikowane do kategorii C59, opisanej jako niekontrolowane uwolnienie się towaru niebezpiecznego z wagonu lub opakowania wymagające interwencji władz lub zastosowania środków do likwidacji zagrożenia pożarowego, chemicznego, biologicznego na stacji lub na szlaku. Pozostała jedna trzecia zdarzeń to sytuacje potencjalnie niebezpieczne (zaliczone do kategorii D83). Większość z nich to wycieki kropelkowe z niedomkniętych lub uszkodzonych zaworów. Podobnie wyglądała sytuacja w poprzednich latach. W 2019 r. ponad połowę zdarzeń stanowiły sytuacje potencjalnie niebezpieczne, tj. drobne wycieki zaliczone do kategorii D83, a wśród wypadków i incydentów zaledwie jedno było związane stricte z przewozem towarów niebezpiecznych (zaliczone do kategorii C59) – wylicza rzecznik prasowy UTK.

Stabilny, bezpieczny współczynnik awaryjności

Urząd Transportu Kolejowego (UTK) podkreśla, że dla zapewnienia bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych istotne jest ogólnie pojęte bezpieczeństwo systemu kolejowego, ponieważ zwykle przyczyny wypadków i incydentów przy przewozie towarów niebezpiecznych tkwią w systemie kolejowym, to znaczy nie wynikają one z samego faktu przewozu towarów niebezpiecznych. – Jednak towary niebezpieczne uwolnione w wyniku zdarzenia kolejowego powstałego z przyczyn tkwiących w systemie kolejowym mogą być źródłem katastrofalnych konsekwencji dla zdrowia i życia ludzi oraz dla środowiska. Zatem w przewozie towarów niebezpiecznych kluczowe znaczenie ma nie tylko przestrzeganie przepisów z obszaru przewozu towarów niebezpiecznych, ale także wszelkich przepisów dotyczących bezpieczeństwa kolejowego – dodaje rzecznik UTK.
Na podstawie zgromadzonych danych obejmujących wielkości przewiezionych towarów niebezpiecznych oraz liczby zaistniałych zdarzeń podczas przewozu towarów niebezpiecznych obliczany jest współczynnik awaryjności dla tego obszaru. W 2020 r. wyniósł on 1,26 i był niższy niż w 2019 r. – Analizując dane w dłuższej perspektywie, można zauważyć, że taki spadek jest dość naturalny dla tego współczynnika, który charakteryzuje się dużą zmiennością w czasie. Patrząc jednak na długoletni trend w tym zakresie, można określić go jako stabilny, gdyż wartość współczynnika oscyluje wokół wartości 1,5 – wylicza Tomasz Frankowski.
 


W listopadzie 2010 r. w Białymstoku, przy dworcu, miał miejsce poważny wypadek, w którym wybuchły cysterny z paliwem płynnym. Po tym wypadku postępowanie prowadziła Państwowa Komisja Badania Wypadków Kolej...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • sześć numerów magazynu „Logistyka a Jakość”,
  • dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej,
  • dostęp do czasopisma w wersji online,
  • dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ... i wiele więcej!
Sprawdź szczegóły

Przypisy